„Po drugiej stronie” to cykl spotkań wokół literatury non-fiction, który powstał z potrzeby przyjrzenia się światu z innej, nieoczywistej perspektywy. Z ciekawości i chęci zobaczenia tego, co wymyka się prostym definicjom. To przestrzeń zaglądania głębiej, szperania i przyglądania się zarówno temu, co jest przed nami, jak i temu, co dzieje się w nas samych. Zapraszamy autorki i autorów najciekawszych nowości wydawniczych, eksplorując tematy tożsamości, krajobrazu, regionalności i architektury oraz tego, co kształtuje nasze doświadczenie miejsca — w skali lokalnej i szerszej, kulturowej.
Podczas jesiennej odsłony cyklu skupimy się na pamięci — przestrzeni, w której przechowujemy historie i ludzi, bolesne doświadczenia i szczęśliwe chwile. Dzięki pamięci ci, którzy odeszli, wciąż mogą być z nami, a miejsca, których już nie ma, nadal wywołują emocje. To dzięki niej to, co minęło, nie znika całkowicie: przeszłość może powracać, zmieniać znaczenie i domagać się opowiedzenia na nowo.
Jesienną odsłonę cyklu rozpoczniemy spotkaniem z Anną Kamińską i opowieścią o Bieszczadach widzianych przez biografie niezwykłych kobiet, które zapisały się w historii tego miejsca. Katarzyna Surmiak-Domańska opowie o tym, co przekazujemy sobie z pokolenia na pokolenie, ale także o tym, czego nie opowiadamy i co mimo milczenia pozostaje obecne. Alicja Kobza przypomni historie kobiet – graficzek, artystek i projektantek, których prace współtworzyły kulturę wizualną PRL-u, choć one same przez lata pozostawały na jej marginesie. Błażej Ciarkowski przyjrzy się z kolei wakacjom w PRL-u i wspomnieniom, które po nich zostały.
Anna Kamińska
Nie dopytuj się. Historie z Bieszczadów
23.09.2026, godz. 19:00 (spotkanie przełożone z edycji wiosennej)
Co kryje się w ciszy bieszczadzkich lasów? Spotkanie z Anną Kamińską wokół jej najnowszej książki „Nie dopytuj się” będzie podróżą w głąb Bieszczadów – ich historii, pamięci mieszkańców oraz niezwykłej przyrody. Wraz z autorką podążymy tropem dawnych mieszkańców i historii naznaczonych przemocą, poznając jednocześnie świat bieszczadzkiej fauny i flory. Szczególne miejsce zajmą opowieści o Marii Kownackiej, Zofii Komedowej i Joannie Hasior – kobietach, które porzuciły Warszawę, by odnaleźć w Bieszczadach własną drogę i nowy początek
Prowadzenie: Natalia Koralewska
Anna Kamińska – absolwentka polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, reporterka publikująca m.in. w „Gazecie Wyborczej”. Autorka książek Odnalezieni, Simona, Wanda, Halina i Kotański, tłumaczonych na kilka języków. Laureatka m.in. Nagrody im. Wiesława Kazaneckiego i Nagrody Literackiej Zakopanego. Autorka także Marek Jackowski. Głośniej! i współautorka serii „Mosty”.
Katarzyna Surmiak-Domańska
Świat przed nami nie istniał. Jak wojna została w naszych domach
29.10.2026, godz. 19:00
Jak pamięć o wojnie przenika kolejne pokolenia? Wojna pozostaje obecna nie tylko w rodzinnych historiach, ale także w przeliczeniach, lękach i sposobie budowania relacji. Autorka łączy historie swoich bohaterów z głosami psychologów i historyków oraz opowieścią o własnej rodzinie. Przygląda się dziedziczeniu traumy i temu, jak doświadczenia okupacji, wysiedleń, obozów, Sybiru czy Powstania Warszawskiego wpływają na nas do dziś. Spotkanie będzie rozmową o tym, jak doświadczenia II wojny światowej kształtują życie dzieci i wnuków tych, którzy ją przeżyli.
Prowadzenie: Michał Ślubowski
Katarzyna Surmiak-Domańska – reporterka, z wykształcenia romanistka, od lat związana z działem reportażu „Gazety Wyborczej”. Tutorka i wykładowczyni Polskiej Szkoły Reportażu, jurorka Nagrody im. R. Kapuścińskiego i członkini polskiego PEN Clubu. Autorka m.in. Mokradełka, Ku Klux Klan. Tu mieszka miłość, Kieślowski. Zbliżenie oraz Czystki, finalistka Nagrody Angelus. Jej książki tłumaczono na czeski, słowacki i niemiecki.
Błażej Ciarkowski
Remontownia ciał i dusz. Domy wczasowe i sanatoria w PRL-u
19.11.2026, godz. 19:00
Jak wyglądały wakacje w PRL-u? Jak spędzało się urlop? Jak wyglądały wczasy pracownicze, sanatoria, kolonie i wyjazdy nad morze? Spotkanie będzie opowieścią o systemie zorganizowanego wypoczynku, który miał zapewnić „masom pracującym” dostęp do wakacji. Błażej Ciarkowski przygląda się zarówno kulisom tworzenia tego systemu, jak i codzienności wczasowiczów: stołówkom, wycieczkom, rozrywkom organizowanym przez kaowców i dziecięcym koloniom. Listy i skargi pokazują rzeczywistość pełną niedoborów, napięć i rozczarowań, która z czasem zaczęła mieszać się z pamięcią o wspólnotowości, dobrej zabawie i beztroskich wakacjach.
To opowieść o wakacjach, które miały być organizowane odgórnie, ale dla wielu stały się ważną częścią osobistych wspomnień. O tym, co naprawdę kryło się za pocztówkowymi obrazkami i nostalgią za latem spędzonym w PRL-u.
Prowadzenie: Michał Tokarczyk
Błażej Ciarkowski – architekt i historyk sztuki, adiunkt w Katedrze Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego. Autor książek i publikacji poświęconych architekturze i polityce PRL-u, m.in. Bolesław Kardaszewski. Architektura i polityka, Odcienie szarości i Miastoprojektanci. Laureat nagrody Marszałka Województwa Łódzkiego oraz trzykrotny stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Członek m.in. Docomomo International, PKN ICOMOS i Stowarzyszenia Architektów Polskich.
Alicja Kobza
Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989
17.12.2026, godz. 19:00
Dlaczego nazwiska kobiet, które tworzyły polską grafikę użytkową PRL-u, zniknęły z historii? Porozmawiamy o projektantkach, które tworzyły plakaty, okładki książek i płyt, znaki graficzne, opakowania i materiały reklamowe, a mimo to ich dorobek przez lata pozostawał na marginesie. Alicja Kobza przez lata gromadziła materiały archiwalne, rozmawiała z bohaterkami, ich rodzinami i współpracownikami, rekonstruując losy 27 twórczyń. Przygląda się ich pracy, stylowi i wyzwaniom, z którymi mierzyły się w PRL-u i pyta, czemu historia
Prowadzenie: Aneta Lehmann
Alicja Kobza – graficzka projektująca identyfikacje wizualne, książki, albumy, plakaty i materiały cyfrowe. Współpracowała m.in. z Zachętą, Łazienkami Królewskimi i Muzeum Sztuki w Lucernie. Od 2020 roku prowadzi projekt badawczy poświęcony zapomnianym kobietom graficzkom okresu PRL-u. Laureatka Nagrody Specjalnej Konkursu Projekt Roku STGU i stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Wstęp wolny. Ze względu na kameralną przestrzeń i ograniczoną liczbę miejsc prosimy o przyjście od godziny 18:30.
Projekty Fundacji Palma przy ulicy Jaśkowa Dolina są dofinansowane ze środków Miasta Gdańska w ramach programu Społeczne Przestrzenie Kultury.
Organizator: Fundacja Palma
Patroni medialni: Magazyn Pismo, Trojmiasto.pl
