Fot. Widok na schronisko. Na łące widoczna grupa maszerujących turystów pod przewodnictwem dr. Mieczysława Orłowicza podczas tzw. wycieczek sierpniowych, 1936 – 1936 r. Źródło Narodowe Archiwum Cyfrowe.
Gdzie kończy się znana mapa, a zaczyna prawdziwa opowieść o miejscu? Co kryje się pod powierzchnią krajobrazu – w historii, pamięci i losach ludzi, którzy go tworzyli? Wiosenna odsłona cyklu literackiego „Po drugiej stronie” to zaproszenie do podróży przez Polskę widzianą inaczej – głębiej, uważniej, poza utartymi szlakami.
Za sprawą Anny Kamińskiej oraz Tomasza Słomczyńskiego czytelniczki i czytelników zabierzemy w głąb Bieszczadów oraz poniżej poziomu morza – na Żuławy. Przyjrzymy się historiom miejsc i ludzi z nimi związanych. Zapytamy o przeszłość – zarówno historyczną, jak i krajobrazową – o to, kto zamieszkiwał dawniej te regiony, co stało się z zasiedlającymi je grupami etnicznymi oraz jaką rolę pełniły dla tamtejszej ludności. Zastanowimy się, czym dziś przyciągają turystów oraz czy w surowym klimacie Bieszczadów i na zalewowych terenach Żuław można zamieszkać na całe życie. Literacka podróż stanie się nie tylko inspiracją przed zbliżającymi się wakacjami, ale też pretekstem do spojrzenia na mapę Polski z nowej perspektywy.
„Po drugiej stronie” to cykl spotkań wokół literatury non-fiction. Zapraszamy autorki i autorów najciekawszych nowości wydawniczych, eksplorując tematy tożsamości, krajobrazu, regionalności i architektury. To także przestrzeń rozmowy o tym, co kształtuje nasze doświadczenie miejsca – zarówno w skali lokalnej, jak i szerszej, kulturowej.
Wstęp wolny. Ze względu na kameralną przestrzeń i ograniczoną liczbę miejsc prosimy o przyjście od godziny 18:30.
Tomasz Słomczyński: Delta. Przez Żuławy
29 kwietnia, godz. 19:00
Tomasz Słomczyński – dziennikarz i reporter TVN24.pl. Mieszka w Sopocie. Publikował m.in. w Wirtualnej Polsce, „Dużym Formacie”, „Plusie Minusie”, „Magazynie Świątecznym” i „Dzienniku Bałtyckim”. Laureat Nagrody Wirtual 2025, nominowany do Grand Pressa (za film Ocalałe, z Piotrem Szymankiem). Autor książek: Zapytaj jeża i inne historie, Miejsca przeklęte, Kaszëbë, Sopoty i Delta. Przez Żuławy; współautor Pogrzebani nocą. Kaszëbë nominowano do Travelerów 2021 i Nagrody im. Witolda Pileckiego; książki Kaszëbë i Sopoty nagrodzono w konkursie „Costerina” (2022, 2023).
Czy można naprawdę poznać miejsce, które mamy tuż obok, a jednak wciąż pozostaje obce? Żuławy – rozciągające się poniżej poziomu morza, naznaczone obecnością wody i nieustannym ryzykiem powodzi – skrywają opowieści, które wymykają się prostym opisom.
W tę literacką podróż zabierze nas Tomasz Słomczyński, prowadząc przez krajobraz widoczny ze wzgórz Gdańska, a jednocześnie pełen nieoczywistych historii. Podczas spotkania przyjrzymy się przeszłości regionu – spróbujemy odpowiedzieć na pytania o to, kim byli jego przedwojenni mieszkańcy i co się z nimi stało po wojnie.
Zastanowimy się również, jak wymagające środowisko wpływa na codzienność i relacje międzyludzkie oraz w jaki sposób krajobraz kształtuje tożsamość. „Delta. Przez Żuławy” to nie tylko opowieść o historii, lecz także o melancholijnym, wyjątkowym świecie delty Wisły.
Prowadzenie: Michał Tokarczyk
Anna Kamińska: Nie dopytuj się. Historie z Bieszczadów
20.05.2026, godz. 19:00
Anna Kamińska – absolwentka polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, reporterka publikująca m.in. w „Gazecie Wyborczej”. Autorka książki Odnalezieni oraz biografii: Simona (2015), Wanda (2017), Halina (2019) i Kotański (2021), tłumaczonych na kilka języków. Na podstawie Simony powstały spektakl (2020) i film (2024). Laureatka m.in. Nagrody im. Wiesława Kazaneckiego i Nagrody Literackiej Zakopanego; Wanda była nominowana do Bestsellerów Empiku. Autorka także Marek Jackowski. Głośniej! (2023; nominacja do „Wawrzynu”) oraz współautorka serii „Mosty” Fundacji Powszechnego Czytania.
Co kryje się w ciszy bieszczadzkich lasów? Jakie historie zapisane są w krajobrazie, który na pierwszy rzut oka wydaje się dziki i nieprzenikniony? Spotkanie z Anną Kamińską wokół jej najnowszej książki „Nie dopytuj się” to podróż w głąb Bieszczadów – zarówno tych geograficznych, jak i tych ukrytych w pamięci ludzi i miejsc.
Wraz z autorką przemierzymy leśne ścieżki, podążając tropem dawnych mieszkańców tych terenów oraz historii naznaczonych przemocą i zbrodniami. Odkryjemy bogactwo bieszczadzkiej przyrody, przyglądając się światu roślin i zwierząt, a także spotkamy wieloletnich mieszkańców wsi, których losy są nierozerwalnie związane z tym regionem.
Szczególne miejsce zajmą opowieści o niezwykłych kobietach – Marii Kownackiej, Zofii Komedowej i Joannie Hasior – które zdecydowały się porzucić życie w Warszawie i odnaleźć swoją drogę w Bieszczadach. Ich wybory stają się historiami o wolności, bliskości natury i odwadze zaczynania od nowa.
Prowadzenie: Natalia Koralewska
Organizator: Fundacja Palma
Projekty Fundacji Palma przy ulicy Jaśkowa Dolina są finansowane ze środków Miasta Gdańska w ramach programu Społeczne Przestrzenie Kultury.
